Scheiding na een huwelijk: uitleg over de procedures 

Bij een echtscheiding wordt het wettelijk huwelijk beëindigd.
Er zijn twee vormen:
  • 1. Echtscheiding met Onderlinge Toestemming (E.O.T.)
  • 2. Echtscheiding op grond van Onherstelbare Ontwrichting van het huwelijk (E.O.O.)

Beide procedures lopen bij de Familierechtbank van de Rechtbank van Eerste Aanleg van één van hun huidige woonplaatsen van de ex-partners. Jullie moeten het hierover wel eens zijn. Lukt dat niet, dan is de rechtbank van de plaats van de laatste gezamenlijke echtelijke verblijfplaats bevoegd.

1. Een E.O.T. of Echtscheiding met onderlinge toestemming 

De E.O.T. moet steeds door beide partijen samen worden aangevraagd en is gebaseerd op het onderlinge akkoord van de echtgenoten over alle gevolgen van de echtscheiding. Dat akkoord wordt formeel gemaakt in twee overeenkomsten.
In eerste instantie kunnen ex-partners er voor kiezen om in onderling overleg tot overeenkomsten te komen. Komen jullie er  onderling niet uit, dan hoeft dat conflict niet noodzakelijk voor de rechtbank te beslechten. Een erkend (advocaat-)bemiddelaar (CAW of privé) kan u bijstaan om tot een overeenkomst te komen. Meer info hierover kan je lezen op de fiche van "Wat is bemiddeling en wanneer kies ik hiervoor?"

De op te maken overeenkomsten zijn:

1. de vermogensrechtelijke overeenkomst: hierin staan

  • het akkoord dat de echtgenoten hebben gesloten over de verdeling van hun roerende en onroerende goederen, met de concrete verdeling van al hun bezittingen, o.a. de woning, meubelen, huisraad en gelden, …
  • een regeling over de bijdrage in de bestaande en toekomstige schulden (vb. regeling met betrekking tot bestaande kredieten, leningen, nog te verwachten belastingen) of over mogelijke toekomstige erfenissen.

2. de familierechtelijke overeenkomst (een uitbreiding van de ouderschapsovereenkomst  over volgende punten opgesomd in de wet :

  • de verblijfplaats van de echtgenoten tijdens de proefperiode;
  • de regeling met betrekking tot het gezag over de persoon en het beheer van de goederen van de minderjarige ongehuwde en niet-ontvoogde kinderen waarvan beide echtgenoten de ouders zijn, van de kinderen die ze hebben geadopteerd alsook van de kinderen van één van hen die de andere heeft geadopteerd;
  • eventueel de regeling omtrent het recht op persoonlijk contact met voornoemde kinderen;
  • de bijdrage van elk van de echtgenoten in het levensonderhoud, de opvoeding en de passende opleiding van voornoemde kinderen, maw. kinderalimentatie
  • het bedrag van de eventuele uitkering tot onderhoud te betalen door de ene echtgenoot aan de andere, maw. partneralimentatie
  • de regeling van het erfrecht tussen echtgenoten in geval van overlijden tijdens de procedure.
  • de overeenkomsten over hun minderjarige kinderen

Beide overeenkomsten dienen bekrachtigd te worden door de Familierechtbank bij de Rechtbank van Eerste Aanleg. 

Bij dit verzoekschrift moeten volgende stukken zitten:

  • de regelingsakte en de familierechtelijke overeenkomst
  • eventueel een boedelbeschrijving (niet noodzakelijk)
  • uittreksel uit de huwelijksakte (af te halen bij de dienst bevolking van de gemeente)
  • uittreksel uit akte van geboorte van echtgenoten en kinderen (af te halen bij de dienst bevolking van de gemeente)

Vanaf 1 februari 2019 is er 40 euro verschuldigd bij de neerlegging van het verzoekschrift. Dat is een bijdrage voor het begrotingsfonds voor juridische tweedelijnsbijstand. Dit bedrag kan cash betaald worden ter griffie ofwel via een overschrijving. De rolrechten zelf, 165 euro, zullen pas na het vonnis geïnd worden door de FOD Financiën; dit is een belasting om uw zaak bij de rechtbank in te schrijven op de rol van de verzoekschriften.

Als uw overeenkomsten in orde zijn dan hoeft u niet meer voor de rechter te verschijnen en verloopt de procedure normaal gezien volledig schriftelijkEchtgenoten die elkaar géén enkele onderhoudsuitkering willen toekennen na de echtscheiding moeten dit in de overeenkomst in het kader van de EOT uitdrukkelijk moeten vermelden, zo niet zal de rechter jullie opnieuw oproepen.

Vandaar dat jullie er allebei er alle belang bij hebben om de overeenkomsten zo goed mogelijk in juridisch sluitende bewoordingen schriftelijk vast te leggen, en het belang van de kinderen voorop te stellen. Immers, indien de overeenkomst voorafgaand aan echtscheiding door onderlinge toestemming niet correct is opgesteld, zullen jullie toch nog naar de Rechtbank dienen te gaan, hetzij op "bevel" van de familierechter, hetzij in een latere fase omdat er een discussie is ontstaan.

De doorlooptijd tussen het indienen van uw dossier bij de rechtbank en de effectieve inschrijving van de echtscheiding in het register bedraagt 3 tot 4 maanden.

2. Een E.O.O. (echtscheiding op grond van onherroepelijke ontwrichting) 

De echtscheiding op grond van onherstelbare ontwrichting (E.O.O.) kan

  • als iemand bewijzen heeft dat het onmogelijk is om verder samen te leven (via emails, foto's, getuigen) 
  • als de partners al een geruime periode niet meer samenleven. Partners kunnen deze scheiding samen aanvragen na 6 maanden feitelijke scheiding of één van de partners kan dit inroepen na 1 jaar feitelijke scheiding. 
  • door tweemaal een verzoek tot echtscheiding aan de rechtbank te doen zonder dat er ernstige feiten moeten worden bewezen of een feitelijke scheiding moeten worden aangetoond. Dan is er steeds een reflectieperiode voorzien waarna de partners opnieuw voor de rechtbank moeten komen en wil tot scheiden herhalen.


Welke procedure kiezen? 

E.O.O. 

E.O.T. 

VOORDELEN 

  • kan door één partij opgestart worden
  • jullie moeten niet samen tot een overeenkomst komen
  • jullie kunnen deelakkoorden sluiten en laten bekrachtigen, en de andere zaken door een rechter laten beslissen

NADELEN 

  • u bent snel gescheiden maar er is niets geregeld
  • bij gebrek aan overeenkomst op het moment van de scheiding bepaalt de rechter veel en moet nadien nog veel geregeld worden.
  • gezien hier vaak met een advocaat gewerkt wordt kan dit een dure procedure worden
  • risico op een vechtscheiding is groter 
  • door gebrek aan onderlinge communicatie worden ook afspraken mbt. de kinderen moeilijker
  • vaak heeft één van jullie het gevoel benadeeld te zijn en start dan later opnieuw een procedure


VOORDELEN 

  • jullie kunnen onderling afspraken maken (of via een bemiddelaar of notaris of advocaat of twee advocaten)
  • jullie hebben wel overwogen samenhangende regelingen waardoor minder kans op discussies achteraf
  • alles is beslist voor de start van de echtscheidingsprocedure. 
  • er is duidelijkheid over het persoonlijk onderhoudsgeld
  • schriftelijke afhandeling is mogelijk

NADELEN 

  • tijd voor de uitspraak over de scheiding kan iets langer zijn omdat er op voorhand moet onderhandeld worden
  • kan enkel als er onderling nog communicatie mogelijk is

Overweeg wat voor alle partijen, en in het bijzonder voor de kinderen, het meest duurzaam is. Meer info hierover vind je op de site van Tweehuizen.

Wanneer tijdens één van beide procedures voor echtscheiding blijkt dat er een conflict is over de kinderen (bv. verblijfsregeling, ouderlijk gezag, contact met de grootouders,…) dan kan de familierechter een justitie-assistent vragen om een maatschappelijk onderzoek uit te voeren. Tijdens dit onderzoek, met huisbezoeken, worden visies en verwachtingen van de verschillende betrokken partijen beluisterd door de justitie-assistent. Op basis van een samenvattend rapport neemt de familierechter dan een eindbeslissing. Dit onderzoek is gratis. Voor meer info, zie de ​fiche: "Hoe verloopt een maatschappelijk onderzoek door een justitie-assistent?"

 Zowel buiten als tijdens de echtscheidingsprocedure kunnen dringende en voorlopige maatregelen genomen worden. Deze maatregelen zijn van tijdelijke aard, en komen niet in de plaats van een effectieve echtscheiding.

  • Buiten de echtscheidingsprocedure: indien de verstandhouding tussen de echtgenoten ernstig verstoord is en/of indien een echtgenoot zijn huwelijksplichten niet nakomt, kunnen dringende voorlopige maatregelen genomen worden met betrekking tot de persoon, het levensonderhoud en de goederen, zowel van de partijen als van de kinderen.
    Deze maatregelen hebben slechts een voorlopig karakter en kunnen steeds gewijzigd worden op vraag van één van de echtgenoten. Het dringende karakter van de maatregelen wijst op de nood spoedig iets te ondernemen zodat het gezin geen verder nadeel ondervindt.
    De familierechtbank is bevoegd voor het nemen van dringende en voorlopige maatregelen (art. 221 en 223 B.W.).
  • Tijdens de echtscheidingsprocedure: tijdens een echtscheidingsprocedure op grond van onherstelbare ontwrichting kan de voorzitter van de rechtbank van eerste aanleg voorlopige maatregelen bevelen. Er is hiervoor geen hoogdringendheid vereist. De voorlopige maatregelen blijven in principe gelden tijdens de duur van de echtscheidingsprocedure. De voorlopige maatregelen voor de kinderen blijven na de echtscheiding doorwerken tot ze door de jeugdrechtbank of de vrederechter worden herzien.
  • U kan samen of alleen een verzoekschrift tot dringende en voorlopige maatregelen voorleggen bij de griffie van de familierechtbank.
  • Bron: https://justitie.belgium.be/nl/themas_en_dossiers/personen_en_gezinnen/echtscheiding/onherstelbare_ontwrichting/voorlopige_maatregelen

Webtips 

​ Op de website van op de website van de Federatie der Notarissen  en op die van de de Orde van de Vlaamse Balies  vind je meer info over de juridische aspecten bij een scheiding. Ook op de website van Tweehuizen vind je meer info over hoe procedures.

Wetteksten

Verwijzing naar de wetteksten vind je op de website van het ministerie van Justitie 

...

Echtscheiding | Federale Overheidsdienst Justitie

U gaat scheiden? Welke vormen van echtscheiding bestaan er? Welke procedures?De wet kent twee vormen van echtscheiding:de echtscheiding door onderlinge toestemming (EOT)de echtscheiding op grond van onherstelbare ontwrichting van het huwelijk (EOO)

Bij wie kan ik terecht voor meer info? 

Centra voor algemeen welzijnswerk

Wil je weten waar je staat in een geschil met je partner, wil je met iemand bespreken welke impact zo'n scheiding kan hebben op je leven, wat je rechten en plichten daarin zijn en welke stappen je wel of niet best neemt, dan kunt je advies vragen bij een centrum voor algemeen welzijnswerk.

Het CAW heeft vestigingen over gans Vlaanderen. U kunt een CAW contacteren via mail, chat, of via het gratis nummer 0800 13 500. Uw oproep naar 0800 13 500 verschijnt bovendien niet op uw telefoonfactuur. U kunt ook altijd langsgaan bij een CAW in uw buurt.

Justitiehuizen

  • In Vlaanderen zijn er 14 Justitiehuizen actief. U kunt er terecht met de meest uiteenlopende vragen over (echt)scheiding.
  • Bij de de Federale Overheidsdienst Justitie kunt u extra inlichtingen krijgen over de werking van justitiehuizen.

De Wetswinkel

 Een bemiddelaar

  • Het is niet altijd nodig om conflicten rond echtscheiding op te lossen voor de rechtbank. Met een bemiddelaar kan dit vermeden worden.
  • Een bemiddelaar is een deskundige en onpartijdige persoon die ondersteuning biedt bij het zoeken naar een onderlinge overeenkomst over allerlei zaken die een echtscheiding met zich meebrengt.
  • Via de website 'Bemiddeling - een alternatief voor de rechtbank' kunt u kijken of er een bemiddelaar bij u in de buurt is.

 Een advocaat

  • Wilt u een echtscheidingsprocedure starten, of bent u verwikkeld in een procedure, dan kunt u een advocaat onder de arm nemen.
  • Kunt u geen advocaat betalen, dan kunt u beroep doen op een pro-Deoadvocaat.
  • Zoek via Advocaat.be een advocaat in uw buurt.

 Een notaris

  • Koppels die scheiden met onderlinge toestemming kunnen door een notaris een regelingsakte laten opmaken. Daarin worden afspraken vastgelegd, bv. voor de verdeling van goederen.
  • Voor meer informatie, surf naar Notaris.be.

Deel dit artikel via