Steun ik teveel op mijn kind? Parentificatie uitgelegd
Een scheiding is een emotionele rollercoaster. Je bent gekwetst, teleurgesteld en kwaad en hebt tijd en ruimte nodig om met deze emoties om te gaan. Je hebt nood aan iemand die naar jou luistert, iemand die nabij is, iemand die jou graag ziet Je staat er plots alleen voor en het wordt moeilijker om alle ballen in de lucht te houden: werk, opvoeding, gezond eten, hobby's van de kinderen, … . Hierdoor heb je minder tijd om met je kinderen bezig te zijn. Er zijn kinderen die deze noden zeer scherp aanvoelen en zij beginnen zorg te dragen voor hun ouders door huishoudelijke taken op te nemen of gesprekspartner te worden. Ze voelen de pijn aan en willen troosten, de pijn herstellen.
Gezonde variant: Wanneer een kind tijdelijk zorg draagt voor een ouder die ziek is en de ouder erkent deze zorg, dan is dit geen probleem. Hoe kan je erkenning geven: vb. Marianne zo fijn van jou dat je me nu een tasje thee brengt, jij draagt zo goed zorg voor mama. Jij bent een lieve meid. Ga straks maar even buiten spelen hoor. Op dit moment is er geen sprake van Parentificatie. In tegendee:l het kind mag geven, heeft ook de behoefte om te geven. Dit is een vorm van betrouwbaar ouderschap. Marianne weet nu ook dat ze van betekenis is geweest voor haar mama en dit is bevorderlijk voor haar zelfwaardegevoel. Tegelijk leert mama haar ook haar eigen behoeftes in het vizier te houden!
Destructieve variant: Het wordt pas problematisch wanneer dit een chronisch patroon wordt en wanneer de ouders niet meer zien hoe een kind haar best doet. Bv. Wanneer Marianne's moeder door al de emotionele pijn in een depressie belandt, waarbij Marianne voor zichzelf moet beginnen zorgen en hier en daar ook al eens de kuis op zich neemt, als er niemand is die haar zorgen ziet en als ze bij wijze de tas thee brengt naar mama, maar mama voor zich uit blijft staren, als mama uren met Marianne blijft praten over haar pijn. Het kind neemt hier als het ware de rol van ouder in.
Verschillende varianten:
- Kind als partner: Het zijn de kinderen die mee verantwoordelijkheid dragen voor het huishouden en hierdoor minder tijd hebben voor leeftijdsgebonden activiteiten zoals hobby's, activiteiten met vrienden, huiswerk maken. Het zijn ook de kinderen die vaak gepsrekspartner worden voor hun ouders, ze luisteren en helpen mee de emoties van eenzaamheid en verdriet dragen. Dit is vaak het moeilijkst voor kinderen. Het zijn ook de kinderen die betrokken worden in beslissingprocessen. Hiermee wordt iets anders bedoeld dan het luisteren naar behoeften van kinderen. Hen betrekken en suggesties laten doen is niet hetzelfde als hen het gevoel geven dat ze een verantwoordelijkheid hebben in de beslissing.
- Kind als witte ridder: Het kind dat eigen problemen en pijnlijke emoties niet meer deelt uit schrik de ouder te belasten.Het resultaat is dat het vaak verward is door allerlei emoties en alleen is.
- Kind als ouder voor zussen en broertjes. Het oudste kind dat de moeder- of vaderrol opneemt voor de anderen.
Wanneer kinderen langdurig zorg opnemen voor ouders, heeft dat wel degelijk schadelijke gevolgen
- Deze kinderen zijn vaak niet in staat om te geven wat de ouders echt nodig hebben. De ouder wordt er meestal niet beter van. Hierdoor ontstaan er dan gevoelens van incompetentie : 'Ik kan het niet!
- Deze kinderen ontwikkelen vaak een negatief beeld van anderen, namelijk dat anderen egoïstisch en veeleisend zijn.
- Deze kinderen hebben vaak ook veel zorgen. Ze hebben het mogelijks moeilijk om mee te lachten en onnozel te doen met de vrienden en vriendinnen, waardoor ze er minder bij hoort!
- Ze zijn voortdurend bezig met zorg dragen voor anderen, maar staan veel te weinig in contact met hun eigen noden en behoeften. Ook op latere leeftijd is dit zo, waardoor ze minder opkomen voor hun eigen noden en behoeften Ze geven ze niet gemakkelijk aan, waardoor anderen gemakkelijk over hun grenzen heengaan.
Wat kan jij als ouder doen?
Het allerbelangrijkste is dat je leert om beter voor jezelf zorg te dragen. Zie ook de fiche 'Zorg voor jezelf'. Maar ook met volgende tips kan je al veel bereiken:
- Geef het kind eens een complimentje voor wat het doet. Het is voor de kinderen vooral belangrijk dat hun inzet gezien wordt. Op die manier leert het kind dat wat het doet, wel van betekenis is voor jou. Dit is essentieel om een goeie eigenwaarde te ontwikkelen.
- Grens de zorg af. Ga in gesprek met je kind en vertel dat het best mag zorg dragen en dat jij dat fijn vindt, maar dat het daarnaast ook kind mag zijn. Vertel dat je zelf op zoek zult gaan naar oplossingen en hulp. Laat vervolgens ook zien dat jij in staat bent goed voor jezelf te zorgen. Ga op zoek naar emotionele en praktische hulp.
- Zorg dat het kind ook echt kind kan en mag zijn. Laat het kind even pauze nemen van de zorgtaken. Misschien is het nu tijdelijk even beter dat het kind wat meer bij oma en opa of bij een tante verblijft of dat het wat meer gaat spelen bij vriendjes. Daar zijn ze even vrij van alle zorgen.